Omschrijving van het werken met polyester (scheepsromp bouw)

 

Waarom zelf een polyester romp maken ?

 

Polyester is licht in combinatie met glasvezel of glasweefsel en zeer sterk, zodat de wanddikte minimaal kan blijven. Het geeft dus meer ruimte in de romp voor het plaatsen van allerlei apparatuur. Het is ook uitermate geschikt om details te laten zien zoals huidbeplating, klinknagels, lasnaden, enz.

 

Het eerste model

 

Normaal word een romp op spanten gebouwd met triplex plankjes. Daarna volgt een heleboel plamuren en schuurwerk om het model glad te krijgen. Daarna volgt het verven en eventueel insmeren met epoxy of polyester hars om het goed waterdicht te krijgen. Want als het houtwerk vochtig wordt dan barst de romp met alle gevolgen van dien.

Figuur 1 :  het houten model in aanbouw

 

Twee methodes

 

Het hout moet uiteindelijk uit het polyester model verwijderd worden. Daar zijn twee mogelijkheden voor :

1.  De eerste mogelijkheid is de bestaande romp te bekleden met glas vezel en polyester hars, daarna de houten       romp er uit slopen. Het nadeel is dat de binnenkant mooi glad maar de buitenkant erg ruw is. Om een mooi model te krijgen moet dan weer een hoop plamuurwerk worden verricht.

2. De tweede mogelijkheid is het precies andersom te doen. We maken een mal van het model. Daarmee kunnen we een exacte afdruk krijgen van de buitenkant met alle details (voor zover die op het orgineel zijn aangebracht, zie fig.6) en is de binnenkant ruw.

 

 

“Ik heb er geen verstand van” krijg je dikwijls te horen. Maar je hoeft er ook geen verstand van te hebben. Je moet het willen en eigenwijs genoeg zijn om het door te zetten.

 

 

hoe begin je ?

 

Het is vaak noodzakelijk dat je een constructietekening van het scheepsmodel dat je wilt maken in je bezit hebt. Heb je die tekening dan kijk je of het model geen haken of uitstekende delen heeft die het lossen van de mal kunnen bemoeilijken. De mal en het product moeten  namelijk rechtstandig van elkaar worden getrokken, schuiven kan niet (fig.2)

    
Figuur 2 : eerst nadenken over het losmaken             Figuur 3 : het doorgezaagde model 1

 

Logisch nadenken dus. Verder moet de romp in de lengte doormidden (fig.3 )kunnen om daarna weer tegen elkaar gezet te worden maar wel zo dat hij altijd demontabel blijft.

 

 

Het moeilijkste moment

 

Nadat de orginele romp (die met de houtlatjes en de spanten) is  afgewerkt, komt het moeilijke  moment :
Het model moet gedeeld (doorgezaagd) worden. De twee delen kun je op een plank of plaat vast maken (fig.4). Nu op zoek naar een polyester bedrijf dat een beetje met je wil meedenken en je kan adviseren als je vertelt wat je wilt doen.

Figuur 4 : de helften op de plank

 

Het aanbrengen van de polyester op het oorspronkelijke model

 Je hebt heel wat nodig :

-    een lossings-was

-    een gelcoat

-    polyester of epoxy hars,

-    glasmat of weefsel

-    en als je de romp gelijk in een kleur wilt hebben een kleurmiddel die door de gelcoat gemengd kan worden,

-    verder natuurlijk kwasten, handschoenen een schoonmaakmiddel, mengbekers, roerhoutjes enz. maar dat krijg       je wel te horen van dat bedrijf als je vraagt om hoe en wat.

-   verder een ruimte thuis die te ventileren is want er zit een ongezond luchtje aan polyester. Dat luchtje zit niet aan de epoxy maar daar zit dan ook een duurder prijskaartje aan, en het blijft ongezond spul.

-          

Ikzelf wacht tot de zomerperiode,want dan kan ik buiten werken als het veel en groot is.
Als je de romp goed hebt behandeld met de lossings-was (minstens 3x insmeren) dan, voordat je met de hars gaat beginnen, eerst kijken hoe het zit met de glasmat of weefselmat die je gaat gebruiken. Als je een groot stuk over een bolling legt of over een holte dan krijg je plooien in de mat die er niet uit te krijgen zijn. Dat veroorzaakt later luchtblazen en dat moet je voorkomen. Passen en meten en inknippen is het antwoord. De stukjes die je maakt moeten echter wel over elkaar vallen(dak-pans gewijs).

 

Nu kunnen we de gelcoat aan brengen. Wel voorzichtig om de lossings-waslaag niet te beschadigen. Als de topcoat aangehard is, volgt de glasmat met de polyesterhars die getamponeerd aangebracht wordt. Tamponeren is aanstampen met een kwast; je smeert dus niet. Na elke laag hars even wachten op het aanharden (dat wil zeggen het plakkerig worden van de hars) voor je de volgende opbrengt, i.v.m het verschuiven van de onderlaag

 

Ik ga er altijd zelf van uit dat een mal stevig moet zijn. Dat heeft als voordeel dat je kracht kunt zetten met lossen en dat er meerdere producten gemaakt kunnen worden.

 

Het lossen kan na  1 of 2 dagen gebeuren. Het oorspronkelijke houten model dat er in zat, is nu geschikt voor de vuilnisbak. We hebben nu een afdruk van het oorspronkelijke model.

 

De tweede keer

 

Nadat de beide schalen op elkaar gepast zijn moeten we ervoor zorgen dat deze beide schalen niet meer van hun plaats kunnen schuiven. Dat kun je doen door in de flensrand gaten te boren en met boutjes de twee delen op elkaar vast te zetten.

De mal is nu klaar maar voordat we verder gaan eerst de mal goed schoonmaken.

 

Daarna de hele procedure herhalen : lossings-was aanbrengen (min. 3x)de gelcoat, glasmat en polyester aanbrengen, en laten drogen. Daarna kunnen we het polyester model uit de mal halen en dit model verder afwerken tot een echte duikboot. Als je voorzichtig bent met lossen is de mal een paar keer te gebruiken.

 

Figuur 5:met alleen een romp ben je er nog niet...

 

Details op de romp

 

Over het aanbrengen van details nog het volgende :

Schepen zijn opgebouwd met platen of planken met of zonder klinknagels, en soms ook gelast. Met enig experimenteren kunnen we dat ook op het model namaken.

 

Gereedschap wat ik hiervoor gebruikt

Neem bijvoorbeeld wat stevig tekenpapier en kras of prik er in. Dan zie je aan de andere kant van het papier een afdruk die lijkt op een klinknagel of lasnaad. Zijn de afdrukken te scherp of te duidelijk dan is het een kwestie van bijvoorbeeld met je nagel er overheen wrijven. Daarmee druk je de details weer wat weg (fig.6)

 

Figuur 6 : Detaillering op het oorspronkelijke model

 

 Laswerk kun je maken door uit papier de beplating te knippen en deze op het model te plakken. Tussen de platen vormen stukjes garen dan de lasnaden.

Voor het plakken van de platen en het garen werkt bisontix goed. Hierbij ook goed opletten met bollingen en holtes. Als alles op de romp zit een paar keer met verdund vernis insmeren zodat het papier verzadigd en hard wordt.

 

Al deze details breng je aan op je oorspronkelijke houten model. Als we nu de mal gaan maken zie je alle details in de mal zitten. Kijk wel uit dat de details niet te duidelijk worden i.v.m. de schaal-verhouding.

 

Je kunt deze details ook achteraf op een bestaande polyester romp maken alleen moet je dan het vernis vervangen door een zogenaamde “één-component polyesterhars” of impregneer-hars.

Op deze manier kun je ook een superlichte en watervaste opbouw maken. Voor model duikboten is een lichte opbouw van groot belang.

Het bewerkte papier kun je (bijvoorbeeld tussen glasplaten) laten harden. Het papier wordt een behoorlijk sterk materiaal. Probeer maar eens !

 

Als je het resultaat ziet op de uiteindelijke romp, mag je best wel een beetje trots zijn op jezelf. Het model ziet er veel natuurlijker uit met deze details en natuurlijk stopt het hiermee niet.

 

 

Figuur 7 :  uiteindelijk ziet het er zo uit

 

 Tot slot : Gun jezelf de tijd ! Niet haasten. Ik zeg ook wel eens &%$#@* en smijt het in een hoek maar ga toch altijd na een tijdje weer door.

 

Veel bouwplezier !

Fred Huijgen